Change language English Polski

Budowanie poczucia w?asnej warto?ci u dziecka

Poczucie w?asnej warto?ci (...) to zaufanie do w?asnej umiej?tno?ci my?lenia i radzenia sobie z wyzwaniami, jakie stawia przed nami ?ycie. Wiara w nasze prawo do szcz??cia, poczucia, ?e jest si? warto?ciowym cz?owiekiem, zas?uguj?cym na mi?o??, uprawnionym do spe?niania w?asnych potrzeb i realizacji pragnie? oraz czerpania satysfakcji z efektów w?asnych stara?* 

Wiele czynników wp?ywa na budowanie si? poczucia w?asnej warto?ci u dzieci. Oprócz predyspozycji genetycznych, znacz?c? rol? ma wychowanie. Badania pokazuj?, ?e najwi?kszym ?ród?em wysokiej samooceny s? rodzice, którzy buduj? j? podczas codziennych kontaktów z dzieckiem. Jakie zachowania i postawy opiekunów wp?ywaj? na budowanie si? poczucia w?asnej warto?ci u dziecka?

Wa?ne, by wychowywali dzieci z szacunkiem i mi?o?ci?, dawali dziecku odczu? swoj? ?yczliwo?? i akceptacj?. Rodzice, którym zale?y na budowaniu poczucia warto?ci u dziecka:

• okazuj? dziecku swoj? mi?o?? i czu?o??;

• wytyczaj? granice;

• ucz? zasad, jakimi rz?dzi si? ?wiat;

• jasno mówi? o swoich oczekiwaniach;

• pozwalaj? dziecku na samodzielno??;

• pokazuj?, ?e wierz? w kompetencje i mo?liwo?ci dziecka;

• pozwalaj? do?wiadcza? dziecku w?asnej sprawczo?ci nawet w wykonywaniu drobnych czynno?ci; pokazuj? mu, ?e ma ono wp?yw na swoje ?ycie, ?e, podejmuj?c ro?ne dzia?ania, przejmuje nad nim kontrol?;

• pokazuj? dziecku, ?e wierz? w jego dobro?;

• akceptuj? uczucia dziecka i swoje - zarówno te przyjemne jak i nieprzyjemne;

• potrafi? przyzna? si? do b??du i przeprosi?;

• potrafi? przyjmowa? krytyk? na swój temat;

• potrafi? przyjmowa? komplementy, ale równie? potrafi? obdarzy? komplementem inn? osob? (w tym równie? dziecko);

• doceniaj? wysi?ki, starania dziecka, nawet je?li nie zawsze wszystko mu si? udaje;

• maj? dystans do siebie i poczucie humoru na w?asny temat;

• licz? si? ze zdaniem i potrzebami dziecka.

Takie zachowania buduj? postaw? dalek? od poczucia bezradno?ci, przejawiaj?c? si? wiar? we w?asne mo?liwo?ci i kompetencje. Wytwarzaj? nastawienie przejawiaj?ce si? w zdaniu: "mog? sobie poradzi?, potrafi?" a nie "nie dam rady, ponios? kl?sk?". Dziecko, ucz?c si? i do?wiadczaj?c nowych wyzwa?, ma szans? odnosi? sukcesy. Wa?n? rol? rodziców jest wzmacnianie w dziecku wszystkiego tego, co pozytywne. Ka?de osi?gni?cie, nawet drobny sukces, sytuacja, w której dziecko podejmuje samodzieln? inicjatyw? lub gdy udaje mu si? samodzielnie przezwyci??y? jak?? trudno??, jest wa?nym powodem do pochwa? i podkre?lenia faktu, ?e ma ono prawo by? z siebie i swoich osi?gni?? dumne.

"Mamo, ja nie umiem..."

W procesie uczenia si? i do?wiadczania nowych sytuacji naturalne s? równie? pora?ki i pojawiaj?ce si? w dziecku uczucie bezradno?ci. Dziecko w takich momentach bardzo potrzebuje wsparcia i akceptacji rodziców. Okazane w takich sytuacjach zrozumienie, brak ocen, o?mieszania, pokazanie, ?e celem nie jest bycie perfekcyjnym, bardzo pomaga dziecku w budowaniu poczucia w?asnej warto?ci. Jednak budowanie poczucia w?asnej skuteczno?ci nie oznacza, ?e nie akceptujemy uczucia bezradno?ci, które mo?e si? pojawia? w dziecku. Akceptacja wszelkich prze?ywanych uczu? jest bardzo wa?na, jednak istotne jest, by jednocze?nie pokazywa? dziecku, ?e uczucie bezradno?ci nie jest czym? trwa?ym, sta?ym, niezmiennym, a tylko stanem przej?ciowym, chwilowym. Uczucie bezradno?ci mo?e pojawi? si?, ale mo?na tak?e podj?? szereg dzia?a?, które pozwol? to uczucie przezwyci??y?. Rodzice, chc?cy budowa? poczucie warto?ci u dziecka, okazuj? mu równie? swoj? wiar? w jego zalety. Zak?adaj? z góry, ?e jest ono dobr? i warto?ciow? jednostk?, zas?uguj?c? na mi?o?? i szacunek oraz zdoln? do odwzajemniania tych uczu? i postaw. Dziecko konsekwentnie wychowywane w taki sposób, zaczyna postawy rodziców coraz bardziej uwewn?trznia? i odczuwa? jako w?asne, tym samym buduj?c w?asne poczucie warto?ci.

Autorka: Aneta Kwa?ny
?ród?o: www.dobryrodzic.fdn.pl

*("Jak dobrze by? sob?. O poczuciu w?asnej warto?ci", N. Branden, GWP, 2007.)