Change language English Polski

Czy moje dziecko cierpi na autyzm?

S?owo AUTYZM DZIECI?CY budzi w rodzicach przera?enie i l?k. W g?owie wielu z nich pojawia si? pytanie czy TO da si? wyleczy??

Liczba osób z zaburzeniami autystycznymi wzros?a w ostatnich latach. Nie jest jednak pewne, czy oznacza to wzrost zachorowa?, czy te? specjali?ci potrafi? dzi? z wi?ksz? precyzj? rozpozna? objawy i postawi? diagnoz?.

Wcze?nie postawiona diagnoza i podj?cie terapii psychologicznej, edukacyjnej, sensorycznej, jak równie? zapewnienie opieki biomedycznej w wielu przypadkach daje du?e szanse na wyrównanie nieharmonijnego rozwoju.

Co zatem powinno zaniepokoi? rodziców w zachowaniu ich dziecka? Gdzie mog? zg?osi? si? po pomoc?

Autyzm Dzieci?cy zgodnie z Mi?dzynarodow? Klasyfikacj? Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) jest ca?o?ciowym zaburzeniem rozwoju. Objawy ujawniaj? si? do 3 roku ?ycia i obejmuj? nieprawid?owo?ci w interakcjach spo?ecznych, komunikacji oraz powtarzaj?cy si? i stereotypowy repertuar zachowa?, zainteresowa?, aktywno?ci. Zaburzenia autystyczne wyst?puj? 3-4 razy cz??ciej u ch?opców ni? u dziewcz?t.

Ponadto w ostatnich latach specjali?ci coraz wi?ksz? uwag? zwracaj? na specyficzne funkcjonowanie organizmu dzieci z autyzmem (m.in. ich uk?ad odporno?ciowy, nietolerancje pokarmowe).

?wiat psychiczny dziecka z Autyzmem

Od pocz?tku ?ycia dziecka mo?na zaobserwowa? nieprawid?owo?ci w interakcjach spo?ecznych. Dziecko z Autyzmem nie reaguje na uczucia innych, nie zmienia swojego zachowania w zale?no?ci od kontekstu spo?ecznego, nie wykorzystuje sygna?ów spo?ecznych.

Podobnie cz?ste s? zaburzenia komunikacji. Dzieci nie wykorzystuj? posiadanych umiej?tno?ci j?zykowych, cechuje je ma?a zmienno?? ekspresji j?zyka, nie potrafi? prowadzi? dialogu s?ownego lub nie mówi? wcale. Dzieci z Autyzmem nie s? twórcze w procesach my?lowych. Upo?ledzona jest równie? zabawa oparta o wyobra?ni? i spo?eczne na?ladowanie. Przy próbach nawi?zania kontaktu (werbalnych i niewerbalnych) brak jest emocjonalnej odpowiedzi. Dzieci z Autyzmem nie dziel? si? spontanicznie osi?gni?ciami, spostrze?eniami, rado?ci?, zainteresowaniami.

Autyzm dzieci?cy charakteryzuj? równie? ograniczone, powtarzaj?ce si?, stereotypowe wzorce zachowa?, zainteresowa? i aktywno?ci. Dzieci z Autyzmem cz?sto utrzymuj? pewn? rutyn? w zachowaniu i codziennych czynno?ciach, sztywno?? w szerokim zakresie codziennego funkcjonowania, przestrzeganie okre?lonych rytua?ów. Mog? stawia? du?y opór przed zmian? szczegó?ów ich otoczenia (np. przemeblowanie pokoju). Niekiedy wyst?puje stereotypowa koncentracja zainteresowa? na datach, drogach, rozk?adach jazdy. Wiele dzieci z autyzmem przejawia szczególne zainteresowanie cyframi, literami, kszta?tami i kolorami.

Dla Autyzmu charakterystyczne s? tak?e stereotypie ruchowe (cz?ste powtarzanie identycznych gestów, ruchów) np. machanie r?czkami lub paluszkami, z?o?one ruchy ca?ego cia?a, machanie g?ow?, kr?cenie si? wokó? w?asnej osi. W autyzmie wyst?puj? równie? stereotypie j?zykowe. Dzieci powtarzaj? fragmenty filmów lub te same sekwencje j?zykowe. Cz?sto mamy do czynienia tak?e z zainteresowaniem niefunkcjonalnymi elementami przedmiotów, jak zapach czy smak, np. dzieci nie bawi? si? ulubionym samochodem lecz w?chaj? go.

Obok specyficznych cech diagnostycznych wyst?puje szereg niespecyficznych problemów: l?ki (fobie), zaburzenia snu i od?ywiania si?, napady z?o?ci, agresja (tak?e autoagresja).

Wi?kszo?ci dzieci autystycznych brakuje spontaniczno?ci, inicjatywy, pomys?owo?ci w organizowaniu sobie wolnego czasu. Maj? trudno?? w podejmowaniu decyzji dotycz?cych z?o?onych czynno?ci (nawet je?li same zadania mieszcz? si? w zakresie ich mo?liwo?ci).

?wiat zmys?ów dziecka z Autyzmem

U wi?kszo?ci dzieci autystycznych obserwuje si? zaburzenia sensoryczne czyli dotycz?ce zmys?ów. Mówi si? tu o nieprawid?owych reakcjach na bod?ce dotykowe, w?chowe, smakowe, wzrokowe, s?uchowe, jak równie? uk?adu przedsionkowego. Oznacza to, ?e dziecko w zmieniony sposób „odczuwa" otoczenie. Mo?e np. unika? ha?a?liwych miejsc lub wr?cz przeciwnie z uwielbieniem w??cza? g?o?no muzyk? i przyk?ada? ucho do g?o?nika; z przyjemno?ci? w?cha? albo unika? pewnych zapachów; unika? lub preferowa? pewne smaki; z uwielbieniem ?wieci? sobie latark? w oczy; nagminnie wk?ada? ró?ne przedmioty do buzi; nie tolerowa? pewnych materia?ów odzie?owych; unika? przytulania; szeptania do ucha. Do tego dochodz? problemy w napi?ciu mi??niowym i wiele innych. Przyk?adów jest niezliczona ilo??. Dziecko d??y do stymulowania sfer ma?o wra?liwych i unika stymulowania sfer nadwra?liwych, np. dziecko z ma?o wra?liwym czuciem g??bokim mo?e nie odczuwa? du?ego bólu przy bolesnych st?uczeniach, a wr?cz preferowa? mocne doznania dotykowe. Natomiast dziecko z nadwra?liwym s?uchem b?dzie zatyka?o uszy przy pewnych d?wi?kach (np. sygnale karetki pogotowia, g?o?nej muzyce, wodzie spuszczanej w toalecie). Bod?ce z otoczenia mog? by? bardzo nieprzyjemne dla dziecka i w znacz?cy sposób b?d? mu przeszkadza? w codziennym funkcjonowaniu i rozwoju.
Dzieciom zwykle zalecana jest odr?bna terapia z zakresu Integracji Sensorycznej (SI), gdzie podczas specjalnie przygotowanych ?wicze? i z pomoc? odpowiedniego sprz?tu do SI w sposób kontrolowany dostarczane s? bod?ce zmys?owe. SI d??y do tego, aby odbierane przez zmys?y i przetwarzane przez mózg informacje ze ?wiata zewn?trznego by?y prawid?owo przekszta?cane w celowe i efektywne dzia?anie.

Organizm dziecka z Autyzmem

Liczne badania przeprowadzane w ostatnich latach zwracaj? tak?e szczególn? uwag? na biomedyczn? stron? Autyzmu. Temat jest coraz wnikliwiej badany i niezwykle obszerny. Organizmy osób z autyzmem funkcjonuj? nieco inaczej ni? przeci?tnego cz?owieka. Zwraca si? tu uwag? na ich s?aby uk?ad immunologiczny, nietolerancje pokarmowe na gluten i kazein?, sk?onno?? do zachorowa? na grzybice (w tym szczególnie uk?adu pokarmowego), sk?onno?? do chorób jelit ( w tym charakterystyczne zaburzenie zwane „zespo?em ciekn?cego jelita"), zwi?kszona ilo?? metali ci??kich w organizmie. W zwi?zku z tym dzieciom z Autyzmem zaleca si? przestrzeganie diety bezglutenowej i bezmlecznej, aby wyeliminowa? niekorzystne dzia?anie peptydów na ich organizmy, jak równie? diety bezcukrowej, która wspomaga leczenie grzybic. Cz?sto dzieci z Autyzmem poddawane s? oczyszczaniu z metali ci??kich oraz suplementacji pierwiastkami, których brakuje im w organizmie. Niejednokrotnie dobrze poprowadzone leczenie medyczne stwarza warunki do dalszej terapii, gdy? eliminuje wiele niekorzystnych zachowa? wynikaj?cych z dzia?ania peptydów, grzybów i metali ci??kich na mózg dziecka.

Gdzie szuka? pomocy?

Nale?y pami?ta?, ?e wcze?nie postawiona diagnoza zwi?ksza szanse na sukces w ca?ym procesie leczenia: medycznego, psychologicznego, jak i sensorycznego.

Obecnie w Polsce dzia?a kilka placówek prowadz?cych diagnoz? dzieci z Autyzmem, w tym Fundacja SYNAPSIS w Warszawie, INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII w Warszawie, jak równie? palcówki prywatne. Niestety cz?sto czas oczekiwania na diagnoz? jest bardzo d?ugi.

Rodzice sami mog? jednak wiele zdzia?a?. Czekaj?c na termin diagnozy warto wybra? si? do placówek zajmuj?cych si? terapi? dzieci z Autyzmem z pro?b? o konsultacj? i wskazówki o post?powanie z dzieckiem do momentu diagnozy.


Autorka:
 Katarzyna Osak, psycholog
ASYSTA Punkt Interwencji Psychologicznej w Warszawie