Change language English Polski

Gdzie szukać pomocy?

   

Kim jesteśmy?

Fundacja Dzieci Niczyje istnieje po to, aby zapewnić każdemu dziecku bezpieczne dzieciństwo. Chronimy dzieci przed krzywdzeniem i pomagamy tym, które doświadczyły przemocy.

Więcej...

Dziecko - świadek w procedurze karnej

Zapraszamy do wypełnienia formularza ewaluacyjnego nt. bazy wiedzy.

Przejdź do formularza

Baza Wiedzy została sfinansowana w ramach projektu ,,Pomoc dzieciom wykorzystywanym seksualnie - działania upowszechniające rezultaty partnerstwa". Projekt dofinansowany w ramach Programu Partnerstwa Transgranicznego realizowanego przez Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne przy wsparciu finansowym udzielonym przez Norwegię ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP

Zobacz bazę wiedzy

Dobre praktyki w innych krajach

Jaką opiekę w innych krajach mają dzieci uczestniczące w procedurach karnych?

Jeżeli chcesz poznać praktykę przesłuchiwania w innych krajach kliknij prawym przyciskiem myszy na wybrane państwo. Rozwinięty opis możesz zwinąć ponownie ponownie na wybrany kraj.

ARGENTYNA - Asociacion por los Derechos Civilies

 

Asociación por los Derechos Civiles w Argentynie stworzył program dotyczący ochrony praw dzieci - świadków przestępstw lub przemocy w rodzinie w celu późniejszej ich implementacji do systemu prawa już obowiązującego.

Głównymi działaniami Stowarzyszenia są: 

1. wyposażenie pomieszczeń, w których odbywa się przesłuchanie małoletniego świadka, w sprzęt audiowizualny do rejestracji przesłuchania.

2. objaśnianie zasad korzystania ze sprzętu z jak największą korzyścią dla przesłuchiwanego oraz późniejszego monitorowania ww. czynności. W ramach tego zadania stowarzyszenie organizuje warsztaty naukowe poświęcone technikom odbierania zeznań od dzieci - świadków dla prawników, psychologów oraz techników zajmujących się sprzętem audio – wideo.

3. organizacja warsztatów o zasięgu międzynarodowym, których tematem jest poprawa sytuacji małoletniego świadka, zwłaszcza przez wykorzystanie w tym celu nowych technologii.

Obowiązujące w Argentynie regulacje prawne nie normują warunków przesłuchania dziecka - świadka oraz dopuszczalnej ilość przesłuchań dziecka w postępowaniu. Dziecko może być wielokrotnie wzywane przez sąd w celu złożenia zeznań w charakterze świadka, niejednokrotnie w obecności oskarżonego.

Działalność stowarzyszenia opiera się na współpracy z UNICEF oraz ze Związkiem Sądów w Argentynie. UNICEF dofinansowuje działalność przynajmniej jednego sądu rodzinnego i opiekuńczego w każdej prowincji w Argentynie (dofinansowanie do zakupu sprzętu audiowizualnego rejestrującego zeznania małoletniego świadka).

Więcej informacji o działalności stowarzyszenia TUTAJ.

BUŁGARIA - pierwsze kroki w stronę ochrony dziecka-świadka

 

Działania na rzecz ochrony dzieci-świadków w Bułgarii:

Stan prawny w Bułgarii nie gwarantuje małoletnim świadkom i ofiarom przestępstw dostatecznej ochrony. Bułgarski kodeks postępowania karnego nie różnicuje wieku świadków, nie przyznaje też dodatkowych uprawnień/ulg w zakresie postępowania karnego osobom poniżej 18 roku życia. Dlatego stosuje się do nich ogólne regulacje kodeksowe, które nakazują świadkom występowanie przed sądem, mimo wcześniejszego złożenia zeznań w postępowaniu przygotowawczym.

Podczas obu przesłuchań istnieje obowiązek sporządzenia protokołu. Przesłuchanie może być nagrywane, ale nagranie nie stanowi bezpośredniego dowodu przed sądem, jako że jest tylko załącznikiem do ww. protokołu. Jeżeli więc protokół nie odpowiada wymaganiom stawianym przez prawo, także załącznik nie zostanie wzięty pod uwagę podczas postępowania dowodowego.

Protokół przesłuchania może być odczytany podczas postępowania sądowego (zamiast składania po raz drugi zeznań przez tego samego świadka), tylko wówczas, gdy obrońca i oskarżony wyrażą na to zgodę.

Podczas przesłuchania dziecku towarzyszy rodzic, jednak jeśli interesy dziecka i rodziców są ze sobą sprzeczne, sąd wyznacza dziecku reprezentanta prawnego na czas postępowania. Jeżeli przesłuchiwane dziecko nie ukończyło jeszcze 14 roku życia, podczas przesłuchania powinien być obecny psycholog. Dzieci w takim wieku nie są pouczane o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań.

Zgodnie z badaniami nt. dzieci-świadków, przeprowadzonymi we współpracy z bułgarskim stowarzyszeniem sędziów, dzieci przesłuchiwane są średnio 1-3 razy w trakcie postępowania przygotowawczego. Średnia liczba przesłuchań dziecka w całym postępowaniu karnym to 3-6 razy. Dzieci przesłuchiwane są z reguły na sali sądowej.

Bułgarskie organizacje pozarządowe (m.in. Social Activities and Practices Institute) podjęły inicjatywę na rzecz lobbowania za zmianami w bułgarskim postępowaniu karnym. Zmiany miałyby objąć zapewnienie jednokrotnego przesłuchania zwłaszcza dzieciom - ofiarom przestępstw seksualnych poniżej 16 roku życia. Świadkowie tych przestępstw też mają zostać objęci tego typu ochroną. Dziecko, które jest ofiarą tego typu przestępstw miało by też zapewnione przesłuchanie w pokoju z lustrem weneckim.

CZECHY - publikacje i szkolenia

 

W 2004 roku czeska organizacja Vzdělávací institut ochrany dětí (Instytut Edukacji na rzecz Ochrony Dzieci) w ramach programu Komisji Europejskiej AGIS, rozpoczęła program "Wspólna praca na rzecz przeciwdziałania przestępstwom". W ramach tego programu szczególną uwagę zwrócono na polepszenie sytuacji małych świadków.

Przeprowadzono szkolenia, zwłaszcza z zakresu budowania współpracy między instytucjami i organizacjami, zajmującymi się tym problemem. Wydano 10 000 egzemplarzy pakietu dla małych świadków, wzorowanych na "Young Witness Pack" (Pakiet dla dziecka-świadka), opublikowanym wcześniej przez brytyjską organizację NSPCC. Publikacje zostały rozpowszechnione wśród uczestników szkoleń, by mogli je dalej dystrybuować wśród pracowników Policji, sądów, instytucji pomocy społecznej, domów dziecka itp. Część rozdystrybuowano w czeskich szkołach.

 

Publikacje dla dzieci - świadków są dostępne w oryginale na stronie poświęconej prawom dziecka ZOBACZ.

 

ISLANDIA - The Children's House

 

"The Children's House" - Centrum dla Dzieci Wykorzystywanych Seksualnie.

Centrum funkcjonuje w Rejkiawiku od 1998 r. Zostało stworzone w oparciu o amerykański model pomocy świadczonej dzieciom wykorzystywanym seksualnie ("Childrens Advocacy Center").

"The Children's House" to przyjazne dla dzieci, interdyscyplinarne centrum, gdzie różni profesjonaliści pracują na rzecz postępowania w sprawach o wykorzystywanie seksualne dzieci. Centrum działa na bazie współpracy między policją, prokuraturą, szpitalem uniwersyteckim i Rządową Agencją ds. Ochrony Dzieci (Government Agency for Child Protection).

Celem przesłuchiwania dzieci w "The Children's House" jest zapobieganie powtórnym przesłuchaniom dziecka. Przesłuchanie odbywa się w specjalnym pokoju i jest przesprowadzane przez przeszkolonego specjalistę. Przebieg przesłuchania obserwuje z sąsiedniego pokoju sędzia, pracownik socjalny, policjant, prokurator, adwokat oskarżonego i przedstawiciel interesu dziecka. Przesłuchanie jest nagrywane i może zostać w takiej formie użyte podczas rozprawy głównej.

Po przesłuchaniu dziecko może zostać poddane badaniom lekarskim. Wyniki badań są dokumentowane przez pediatrów i nagrane na video.

Centrum zapewnia także terapię i leczenie dla ofiar wykorzystywania i ich rodzin. Jeżeli dziecko trafia na terapię, tworzony jest dla niego plan terapii.
"The Children's House" przyjmuje sprawy z całego kraju. W ciągu 4 lat ok. 470 spraw trafiło do centrum.

 

W Islandii za ochronę dzieci przed krzywdzeniem odpowiedzialna jest Rządowa Agencja ds Ochrony Dzieci (Government Agency for Child Protection). To ona sprawuje nadzór nad funkcjonowaniem Children's House oraz tzw. Residental Treatment Houses. Ten drugi rodzaj nadzoru nad przestrzeganiem praw dzieci polegać może albo na wyznaczeniu opiekuna dla dziecka, który kontroluje traktowanie dziecka lub na umieszczeniu dziecka w placówce, w której dziecko znajduje się pod czasową opieką własnych rodziców.

Na szczeblu lokalnym nad ochroną dzieci czuwaja tzw. Child Protection Services. W Islandii jest ich 34, rozpoznają ok. 5000 spraw rocznie (zarówno spraw o wykorzystywanie lub zaniedbywanie przez rodziców/opiekunów jak i spraw, w których zachowanie, uzależnienia czy inne cechy dziecka mogą wpływać na to dziecko destrukcyjnie). 

Źródło: http://www.bvs.is

LITWA - Children Support Centre

 

Organizacja Paramos vaikams centras jest Litewską organizacją pomagającą dzieciom krzywdzonym.

Misją Children Support Centre (Paramos vaikams centras) jest dbanie o prawidłowy rozwój psychiczny dzieci poprzez zapewnianie pomocy psychologicznej indywidualnie dobranej do potrzeb każdego dziecka i rodziny, szkolenia wolontariuszy i profesjonalistów, oraz przez współpracę z innymi instytucjami pomagającymi dzieciom.

Główne działania CSC to:

  1. Poradnictwo psychologiczne dla dzieci, dorosłych i rodzin będących w sytuacjach kryzysowych i przeżywających trudności emocjonalne.
  2. Prowadzenie psychoterapii dla dzieci i dorosłych, którzy doświadczyli krzywdzenia
  3. Wdrażanie programów prewencyjnych dotyczących krzywdzenia dzieci, samobójstw, nadużywania substancji psychoaktywnych
  4. Rozwój programu "Big Brothers - Big Sisters" na Litwie
  5. Opracowywanie i prowadzenie interdyscyplinarnych szkoleń i programów współpracy dla specjalistów z dziedziny edukacji, ochrony zdrowia, wymiaru sprawiedliwości, pomocy społecznej
  6. Opracowywanie i wdrażanie programów rozwijających umiejętności interpersonalne i wychowawcze rodziców i opiekunów
  7. Reprezentowanie interesów dzieci w procesie tworzenie nowego ustawodawstwa dotyczącego praw dzieci
  8. Promocja zaangażowania społeczności lokalnych i wolontariuszy w zaspokajanie potrzeb dzieci.

Children Support Centre bierze również udział w prowadzonym przez Fundację projekcie „Dzieciństwo bez krzywdzenia – ku lepszemu systemowi ochrony dzieci w Europie Środkowo-Wschodniej” ( więcej na temat projektu – na stronie www.fdn.pl oraz www.canee.net ). W ramach tego projektu min. zaadaptowano książeczkę „Idę do sądu”, broszurę „Kiedy dziecko jest świadkiem w sądzie” oraz przeprowadzono na Litwie kampanię „Dziecko – świadek szczególnej troski” pod hasłem „Wysoki sądzie, boje się” (więcej na ten temat >>).

22 kwietnia 2008 r., dzięki współpracy z Fundacją UBS Optimus, The Body Shop, litewskim Ministerstwem Zabezpieczeń Społecznych i Pracy oraz Fundacją OAK, Paramos vaikams centras otworzyła również przyjazny pokój przesłuchań dzieci. Utworzenie pokoju przesłuchań dopełniło kompleksową ofertę pomocy dla dzieci ofiar przestępstw, jaką zapewnia organizacja.

Uroczyste otwarcie i prezentacja pokoju przyciągnęło uwagę mediów i przedstawicieli wielu instytucji zajmujących się ochroną dzieci. Obecni byli między innymi przedstawiciele Ministerstwa Zabezpieczeń Społecznych i Pracy, Biura Rzecznika Praw Dziecka, Departamentu Ochrony Praw Dziecka Urzędu Miasta w Wilnie, Biura Prokuratora Generalnego, Departamentu Policji w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, jak również sędziowie. Wszyscy zgromadzeni wyrazili chęć współpracy przy wspieraniu krzywdzonych dzieci.

Otwarty pokój przesłuchań został zaprojektowany i wyposażony zgodnie z międzynarodowymi standardami pokoi przesłuchań. Dziecko oczekuje w spokojnym miejscu, a przesłuchiwanie przeprowadzane jest w odrębnym pokoju przesłuchań. Dla zespołu specjalistów przeznaczono kolejny pokój, w którym mogą oni na bieżąco śledzić przebieg przesłuchania. Wyposażenie pokoju pozwala na wykonywanie nagrań audio i video. W pokoju przesłuchań znajdują się przytulne, choć formalne meble, odpowiednie do potrzeb dzieci. Zespół Paramos vaikams centras jest gotowy służyć profesjonalną pomocą w organizowaniu i prowadzeniu przesłuchań dzieci.

W związku z otwarciem przyjaznego pokoju przesłuchań dzieci Paramos vaikams centras planuje także w niedalekiej przyszłości stworzyć zespół specjalistów przeszkolonych w prowadzeniu przesłuchań oraz program szkoleń i superwizji dla przedstawicieli systemu sprawiedliwości pracujących z dziećmi.

Więcej informacji na stronie www.pvc.lt

ONZ - publikacja dla dzieci-świadków

 

W 2007 roku ONZ - Biuro ds Przestępczości i Narkotyków wraz z UNICEF wydały przyjazną dla dzieci wersję wytycznych Narodów Zjednoczonych dot. wymiaru sprawiedliwości w sprawach z udziałem małoletnich ofiar lub świadków przestępstw. Książeczka jest tłumaczeniem na "język dzieci" rezolucji nr 2005/20 Rady Ekonomicznej i Społecznej (Economic and Social Council) z 22 lipca 2005 r.

Książeczka pt. "United Nations Guidelines on Justice in matters involving child victims and witnesses of crime. Child-friendly version" zawiera podstawowe informacje o prawach dziecka-świadka i dziecka-ofiary przestępstwa, np. prawo do wysłuchania, prawo do wsparcia w trakcie postępowania, prawo do infromacji itp.

W publikacji zawarto także słowniczek podstawowych terminów, takich jak np. przestępstwo, świadek, zeznania, ofiara przestępstwa, prokurator itp. Pełna wersja książeczki dostępna jest TUTAJ

Źródło: www.crin.org

STANY ZJEDNOCZONE - Child Advocacy Center

Centrum CAC powstało w 1995 roku w Southwest Missouri, kiedy to mała grupa profesjonalistów i wolontariuszy postanowiła pomagać dzieciom - ofiarom wykorzystywania seksualnego i fizycznego znęcania. Chodziło zwłaszcza o stworzenie miejsca, gdzie spokojnie można porozmawiać z dzieckiem o tym, co się wydarzyło i udzielić mu niezbędnej pomocy.

Do centrum trafiają dzieci, co do których podejrzewa się, że są ofiarami wykorzystywania lub przemocy, a także te, które były świadkami brutalnych przestępstw. Przeszkoleni psychologowie, śledczy, personel medyczny tworzą zespół, który rozpoznaje naruszenia praw dziecka, dokumentuje je, podejmuje decyzje o wszczęciu postępowania w tej sprawie.

 

Celem centrum jest stworzenie i rozbudowa systemu wykrywania nadużyć wobec dzieci (współpraca z wydziałami ds. nieletnich i policją), zapewnienie przesłuchań w przyjaznych warunkach i przez osoby do tego wyszkolone, zapewnienie właściwej reakcji na sytuacje kryzysowe, edukacja, szkolenia i prace badawcze mające na celu lepsze przeciwdziałanie krzywdzeniu dzieci.
Dzięki współpracy specjalistów różnych dziedzin (pracownicy organów postępowania, psychologowie, lekarze, pomocowe instytucje lokalne itp.) postępowanie w sprawie jest mniej traumatycznym przeżyciem zarówno dla dzieci jak i ich rodzin.

Przed podjęciem jakichkolwiek kroków w sprawie, zespół profesjonalistów spotyka się, by ustalić specyfikę sprawy i dostosować do niej konkretne działania.

Centrum oferuje badania w zakresie diagnozy wykorzystywania seksualnego (Sexual Assault Forensic Exam) w specjalnie przystosowanym do tego pokoju, w obecności bliskich dziecku osób, jeżeli sobie tego zażyczyło. Przeprowadza się tu także tzw. Child At Risk Exam, czyli kompleksowe badanie stanu fizycznego dziecka, gdy istnieje podejrzenie stosowania przemocy wobec dziecka. W centrum przeprowadzane są też przesłuchania małych świadków. Poza przyjaznymi warunkami i profesjonalną opieką centrum zapewnia cyfrowe nagrywanie zeznań małych świadków, dzięki czemu zostaje zebrany wiarygodny materiał dowodowy.

Według danych z Springfield Child Advocacy Center, które obsługuje 18 okręgów (counties) na obszarze Southwest Missouri, w 2006 roku 746 dzieci skorzystało z takiej pomocy, przy czym w 670 przypadkach przeprowadzono przesłuchanie dziecka. Sprawy dotyczyły w 75% wykorzystywania seksualnego, w 14% dzieci były świadkami przestępstwa. Największy procent wśród dzieci korzystających z pomocy centrum stanowiły dzieci do 6 roku życia (44 %).

Więcej informacji: http://www.childadvocacycenter.org

WIELKA BRYTANIA - poradnik jak postępować z małymi świadkami

 

1. Brytyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, Wydział ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Ofiar Przestępstw wydało "Uzyskiwanie najlepszych dowodów w postępowaniu karnym: porady dotyczące wrażliwych świadków, w tym dzieci" (Achieving Best Evidence in Criminal Proceedings: guidance for vulnerable or intimidated witnesses, including children).

Prawo brytyjskie przewiduje tzw. środki specjalne (Special Measures), wykorzytywane m.in. przy przesłuchaniach dzieci. Są to:

  • Screen - rodzaj parawanu, ścianki, używany by odgrodzić świadka zeznającego na sali sądowej od oskarżonego. Środek ten jest stosowany, jeżeli świadek jest pokrzywdzonym lub gdy świadek obawia się oskarżonego.
  • Łącze telewizyjne (live link) - umożliwia zeznawanie podczas rozprawy poza salą sądową. Świadek zeznaje wówczas w sali położonej w budynku sądu, albo poza nim. Jego zeznania są zaś prezentowane na monitorze w sali sądowej.
  • Składanie zeznań za zamkniętymi drzwiami - w przypadkach przestępstw seksualnych i przypadków zastraszenia, sąd może wyprosić z sali publiczność i dziennikarzy.
  • Przesłuchanie bez tóg i peruk - sędziowie i adwokaci mogą na czas przesłuchania zdjąć tradycyjne stroje i nakrycia głowy.
  • Nagranie video - dokonane przed rozprawą, może być przedstawione sądowi. Sąd może jednak odrzucić taki dowód, jeżeli przy czynności wystąpiły poważne naruszenia zasad przeprowadzania dowodów.
  • Nagranie video przesłuchania - może być dopuszczone jako dowód, jeżeli wcześniej zezwolono na nagrywanie przesłuchania przed rozprawą w sądzie.
  • Przesłuchanie może odbywać się z udziałem pośrednika (Intermediary), który jest wyznaczany przez sąd do wspierania świadka w zakresie składania zeznań.
  • Pomoc w komunikacji - jest możliwa przez użycie osoby komunikującej się ze świadkiem, tłumaczącej jej wypowiedzi lub przy użyciu odpowiednich metod komunikacji.
  • Zakaz zadawania pytań bezpośrednio przez oskarżonego - w przypadku niektórych przestępstw seksualnych oskarżony, nie posiadający obrońcy, nie może brać czynnego udziału w przesłuchaniu dziecka. W pozostałych przypadkach sąd może zakazać zadawania pytań świadkowi przez oskarżonego.

Ponadto małym świadkom przysługuje wsparcie w postaci:

  • Wsparcia społecznego na każdym etapie postępowania. Są to: osoba wspierająca podczas przesłuchania (może to być osoba bliska dla dziecka), osoba wspierająca przed procesem (często tę rolę pełni wolontariusz Victim Support) oraz osoba wspierająca w sądzie.
  • Dzieci, także te, które są świadkami, ale nie są ofiarami przestępstw, powinny być przesłuchiwane przez wyszkolonych w tym zakresie profesjonalistów.
  • W przypadkach, gdy istnieje podejrzenie, że dziecko poważnie ucierpiało lub jest prawdopodobne że ucierpi przez toczące się postępowanie, powinno dojść do dyskusji między profesjonalistami (lokalnymi instytucjami pomocy społecznej, funkcjonariuszami policji, lekarzami, mającymi informacje o dziecku). Następnie informacje te są przekazywane przesłuchującemu.

Zalecenia określają szczegółowe warunki przeprowadzenia przesłuchania:

  • Nagrywanie video jest możliwe w przypadku dzieci składających zeznania w sprawach o przestępstwa seksualne a także w sprawach o przestępstwa z użyciem przemocy, o przestępstwa zaniedbania lub uprowadzenia. Nagranie nie nastąpi jednak, gdy dziecko się temu sprzeciwi lub gdy zaistnieje przeszkoda nie do pokonania.
  • Osoba towarzysząca podczas przesluchania nie może w żąden sposób wpływać na zeznania dziecka. Z tej roli rodzice/opiekunowie nie powinni być wykluczani automatycznie. Trzeba jednak wziąć pod uwagę ich wpływ na dziecko.
  • Przed przesłuchaniem należy wyjaśnić dziecku, jakie są powody przesłuchania, jakie zasady podczas jego trwania obowiązują. Należy też ustalić, jaki jest stopień rozwoju społecznego, poznawczego i emocjonalnego dziecka, a także w jakim stopniu dziecko używa języka i jaką ma świadomość czasu. Należy także dowiedzieć się o specjalnych wymaganiach dziecka czy o jego problemach zdrowotnych/psychicznych.
  • Dziecko powinno wiedzieć, że jest nagrywane i kto będzie mógł to nagranie zobaczyć (także oskarżony).
  • Prowadzącego przesłuchanie wybiera się uwzględniając różne czynniki, m.in. czynniki etniczne. Obecność drugiej osoby przesłuchującej jest dopuszczalna, jeśli zapewni to profesjonalny przebieg przesłuchania i będzie w zgodzie z potrzebami dziecka.

Więcej informacji o wytycznych TUTAJ.

2. W Wielkiej Brytanii wydano także swoisty "kodeks praktyk" dotyczących dzieci-świadków dla funkcjonariuszy Crown Prosecution Service (rodzaj brytyjskiej prokuratury). Jest dostępny w języku angielskim TUTAJ.

3. Crown Prosecution Service wydało także dwie książeczki "Millie - mały świadek" i "Jerome - świadek w sądzie", które są ilustrowanymi historiami dzieci, któe były świadkami przestępstwa i składały zeznania przeciwko sprawcom. Książki dostępne zą w formacie PDF na stronie www.cps.gov.uk:

Millie the witness

Jerome: a witness in court

 

WŁOCHY - sytuacja prawna dzieci-świadków

 

Istotne zagadnienia dotyczące prawnej sytuacji dziecka - świadka we Włoszech:

  • W pierwszej fazie postępowania dziecko - świadek może zostać przesłuchane w trzech różnych momentach. Po pierwsze, przez funkcjonariusza policji, przy czym obecność psychologa przy takim przesłuchaniu nie jest obowiązkowa. W ostatnich latach zostały podpisane porozumienia między niektórymi komisariatami policji a psychologami. Tak np. komisariat policji w Bari i centrum zajmujące się przeciwdziałaniem przemocy i pomocą dla ofiar przemocy "Albachiara" współpracują w ten sposób, że każde dziecko-ofiara przemocy, które trafia do komisariatu, uzyskuje natychmiast pomoc i wsparcie od profesjonalistów z centrum.
  • Brak jest obowiązku nagrywania przesłuchania przeprowadzanego w postępowaniu przygotowawczym, z reguły po prostu się je protokołuje.
  • Brak jest także regulacji szczegółowych dotyczących przesłuchania dziecka (np. miejsca tego przesłuchania). Dlatego przesłuchanie przez funkcjonariusza policji może mieć zarówno miejsce na komisariacie, jak i w domu dziecka czy w siedzibach organizacji zajmujących się prawami dziecka.
  • Drugi moment, w którym może zostać przesłuchane dziecko, to etap postępowania przygotowawczego prowadzony przez prokuratora. Potrzeba przesłuchania może wyniknąć m.in. z tego, że policyjny protokół pierwszego przesłuchania jest niepełny/ niewystarczający.
  • Trzecia osoba, która może przesłuchać dziecko to biegły, wyznaczony przez prokuratora. Ma on na celu ocenić zdolność dziecka do udziału w procesie, a także ocenić, czy stan psychiczny dziecka jest zgodny z faktami, ujawnionymi w postępowaniu. W takim przypadku psycholog będzie występował w procesie jako świadek.
  • We włoskim procesie karnym obowiązuje zasada bezpośredniości, dlatego zeznania w postepowaniu przygotowawczym nie są odczytywane przez sąd, ale ponownie wzywa się świadka, by złożył je na rozprawie.
  • Od niedawna istnieją specjalne przepisy, chroniące ofiary wykorzystywania seksualnego, w tym także dzieci. Przełuchanie takich dzieci - świadków musi odbywać się w przyjaznych dla dziecka warunkach i w obecności psychologa.
  • Prokurator Generalny, prokurator albo oskarżony o wykorzystywanie seksualne mają prawo jeszcze w trakcie postępowania przygotowawczego żądać przesłuchania dziecka poniżej 16 roku życia przez sędziego ( tzw. interlocutory witness exam). Może to nastąpić z różnych przyczyn, m.in. dlatego że przesłuchania dziecka nie można przełożyć na dalszy termin ze względu na traumę, jakiej doznało; gdy istnieje podejrzenie że dziecko będzie narażone na przemoc, groźby, które mogą spowodować odmowę składania zeznań albo złożenie fałszywych. Obrońcy praw dzieci podnoszą jednak, że przepis ten nie uwzględnia możliwości żądania takiego przesłuchania przez samo dziecko lub jego rodziców/ opiekunów.
  • W przypadku takiego przesłuchania, o ile wskazują na to potrzeby dziecka, sędzia powinien wyznaczyć czas, miejsce i metodę właściwą do przesłuchania. W takim przypadku przesłuchanie może odbyć się poza salą sądową. Takie przesłuchanie, o ile jest to możliwe, powinno zostać nagrane audiowizualnie, tak by uniknąć ponownych przesłuchań i aby mieć niepodważalny dowód w trakcie rozprawy. Ponowne przesłuchanie jest dopuszczalne tylko, jeśli sędzia uzna to za niezbędne.
  • Podczas przesłuchania przez sąd dziecko, sędzia i psycholog są w jednym pokoju, w drugim mogą znajdować się: adwokat oskarżonego, oskarżony, psycholog ze strony oskarżonego, prawnik reprezentujący interes dziecka, psycholog ze strony dziecka i prokurator.
  • Rola psychologa w pierwszym pokoju sprowadza się do pośredniczenia między sędzią a dzieckiem tak, by dziecko rozumiało zadane mu pytania i czuło się bezpiecznie.
  • Obecnie dużym problemem dla włoskiego wymiaru sprawiedliwości jest zapewnienie ochrony dzieciom - świadkom, które nie są obywatelami Włoch. Dokładane są starania, by zapewnić dzieciom cudzoziemskim pełne zrozumienie tego, co wokół nich się dzieje (mi.n. przez zapewnienie obecności tłumacza).

Pełny raport o sytuacji dzieci - świadków we Włoszech (wersja angielska) można znaleźć TUTAJ.